De  nieuwe St.Jozefkerk/Rectoraatskerk is onderdeel van het bedevaartcomplex dat zich ontwikkeld heeft rond de in 1699 gestichte, en circa 1864 vergrote, Sint-Jozefkapel. Architect Johan Kayser bouwde in 1886 een neogotisch zaalkerkje met ingesnoerde koorpartij. Dit kerkje werd in 1933 met een travee en een doopkapel uitgebreid. Tijdens de slag om Overloon (1944) werd de kerk zwaar beschadigd. De kerk werd provisorisch hersteld en als noodkerk in gebruik genomen.

De oude St. Jozefkerk/ Rectoraartskerk na de oorglog.
De oude St. Jozefkerk/ Rectoraartskerk na de oorglog.

 

Voor de oorlog bestonden er al plannen om het neogotische bedevaartkerkje door nieuwbouw te vervangen. De intentie was om in 1949 – dan zou de Smakt 250 jaar bedevaartsoord zijn – een nieuwe kerk in gebruik te kunnen nemen. Deze plannen leidden echter tot niets. Wel werd rectoraat De Smakt in 1949 overgedragen aan de Ongeschoeide Carmelieten.

De bestaande kerk werd opgeknapt. In 1965 werd duidelijk dat de oude kerk te klein werd. De nieuwe kerk zou zeker 200 zitplaatsen moeten krijgen met ruime gangpaden en veel staanplaatsen met het oog op de bedevaartgangers. Sedert 1963 werd er al geld ingezameld voor een nieuwe kerk. De pelgrims gaven in drie jaar tijd circa 100.000 gulden. De Carmelieten zochten in 1966 architect J.J. Fanchamps aan voor het maken van de nieuwbouwplannen. De eerste steen werd gelegd op 24 juni 1968, waarna aannemer Koenen uit Holthees de kerk voltooide, zodat zij op 11 maart 1969 door mgr. Beel kon worden ingezegend.

De nieuwe kerk staat in verbinding met het Carmelietenklooster. De Smakt is de enige bedevaartplaats in Nederland waar specifiek de H. Jozef vereerd wordt. Jaarlijks bezoeken met name in de maand maart nog zo’n 20.000 mensen De Smakt om Sint-Jozef te vereren. Het bedevaartcomplex bestaat thans uit de Jozefkapel (1699), processiepark (ca. 1900), het Pelgrimshuis (1910), het Carmelietenklooster (1949) en de Jozefkerk (1969).

Veranderingen

Het ingangsportaal werd gebruikt als doopkapel en biechtkapel. De doopvont is verplaatst naar de rechterzijde van het priesterkoor, de biechtstoel werd verbouwd en is geschikt gemaakt voor één biechteling in plaats van twee. In 1983 werden de plannen gepresenteerd van Marij Kateman om de kerk van De Smakt te voorzien van glas-in-lood ramen met een boommotief. Deze plannen werden niet uitgevoerd. Het afscheidingsscherm achter het altaar werd enige jaren geleden voorzien van een doorlopende gordijnrail en werden gordijnen in de liturgische kleuren aangeschaft.

Beschrijving van het gebouw

De kerk bestaat uit een vierkant bouwlichaam in een lichte baksteensoort in halfsteensverband, dat is gedekt met een kruisvomig overstekend zadeldak met verbeterde hollandse dakpannen. In de topgevels op de zijkanten van de kerk staan rechthoekige getraceerde vensters.

Aan de zijde van de kloostertoegang en de ingang van de kerk zijn de topgevels gesloten. Op de hoeken ligt een plat dak.

Om de hoofdingang van de kerk te bereiken dient men over de parkeerplaats en langs het pelgrimshuis te lopen. Daar staat een kleine uitbouw onder een overstekend plat dak met een dubbele glazen deur in hout met drie grote vensters over het gehele vlak. Rechts hiervan staat bebouwing.

Aan de achterzijde bestaat de gevel van het portaal uit drie grote glazen vensters. Aan de andere zijde staat een gang tussen het klooster en de kerk. Deze heeft een plat dak en glazen vensters als wanden. Aan de achterzijde ligt een verdiepte tuin. De niet-georiënteerde centraal bouwkerk is opgebouwd in baksteen en heeft een kruisvormig dak. Zowel het altaar als de stoelen zijn in principe verplaatsbaar.